Last update: April 4, 2012 08:24:34 AM E-mail Print

 

JONGSTE RESULTATE VAN NAVORSING OOR ABORSIE BY ANGORAS

D Wentzel

 

Aborsies by angorabokke is 'n probleem wat tot aansienlike ekonomiese verliese in die sybokhaarbedryf lei.

Vroeëre navorsing het aanleiding gegee tot die praktyk van uitskakeling van aborteerders uit teelkuddes. Dit het die afmetings van die probleem aansienlik beperk deur die persentasie aborsies in sommige kuddes wat tot oor die 30 persent was af te bring tot ongeveer 7 persent.

Hierdie praktyk het hoofsaaklik die herhaling van aborsie by dieselfde ooi gedurende opeenvolgende teelseisoene uitgeskakel, maar het blykbaar 'n geringe invloed gehad op genetiese vordering ten opsigte van die uitskakeling van die defek. So byvoorbeeld is bevind dat nadat aborteerders oor 'n periode van nege jaar voortdurend uit 'n kudde uitgeskot is, het die voorkoms van aborsies nog rondom 'n gemiddelde van 9 persent gewissel.

Volgens die beskikbare navorsingsresultate is dit nou duidelik dat die probleem 'n uiters gekompliseerde hormonale grondslag het. In hierdie verband blyk dit dat die funksionering van die ooi se byniere (wat die sogenaamde kortikosteroïedhormone afskei) 'n besondere groot rol speel.

Deur van nuwere tegnieke gebruik te maak en voort te bou op hierdie bestaande inligting, het die jongste navorsingsresultate verskeie ander aspekte van die aborsieprobleem aan die lig gebring:

Een van die belangrike probleme wat navorsing oor aborsie bemoeilik, is die feit dat die fetus dikwels in die ooi afsterf en dan na verloop van 'n wisselende tydperk uitgewerp word. Ten einde die onderliggende oorsaak van die fetus se dood (en nie noodwendig uitwerping daarvan nie) te bepaal, is dit dus noodsaaklik dat presies vasgestel moet word wanneer die fetus in die baarmoeder afsterf.

 

 

Vir hierdie doel is 'n ultrasoniese fetale polswaarnemer gebruik om die fetale hartspoed by dragtige ooie gereeld te bepaal, Benewens die feit dat afsterwing van die fetus (aangedui deur staking van die hartslag) hierdeur bepaal word, gee die fetale hartspoed ook 'n aanduiding van die welstand van die fetus.

 

Twee tipes aborsie

Deur van hierdie tegniek gebruik te maak, is vasgestel dat daar twee tipes aborsie voorkom:

 

'n Uitstaande kenmerk van hierdie tipe aborsie is dat die fetus gewoonlik variërende grade van watersug (edeem), vertoon, Laasgenoemde toestand hou dan waarskynlik ook regstreeks verband met die vertraagde hartspoed voor afsterwing van die fetus.

'n Verdere ondersoek het getoon dat verlaagde energievoeding gedurende die laaste derde van dragtigheid die voorkoms van aborsies hoog betekenisvol verhoog het (52 persent in die eksperimentele groep teenoor 7 persent in die kontrolegroep wat voldoende energievoeding ontvang het). Op grond van fetale hartspoedbepalings en die voorkoms van geaborteerde fetusse is ook vasgestel dat aborsies wat op voedingspanning volg van die tipe is waar skynbaar normale vars fetusse uitgewerp word, In teenstelling hiermee blyk dit dat swak voeding geen effek op die voorkoms van edemateuse aborsies (wat watersug vertoon) het nie.

Ten einde die hormonale grondslag van die onderskeie tipes aborsie te ondersoek, is verskeie hormone in bloedmonsters en kliere van ooie sowel as fetusse bepaal. Hierdie resultate het getoon dat 'n verlaging in energievoeding 'n skerp styging veroorsaak in estrogene ('n hormoon wat gedurende dragtigheid deur die vrugvliese in die baarmoeder afgeskei word), wat dan die afskeiding van progesteroon wat noodsaaklik is vir die onderhoud van dragtigheid) verlaag. Die gevolglike tekort aan laasgenoemde hormoon het die uitwerping van die fetus tot gevolg.

In die geval van aborsies waar die fetus in die baarmoeder afsterf en watersug vertoon, is die hormonale grondslag heeltemal verskillend van die voorafgaande. Daar is bevind dat die kortikosteroïedpeil (hormone wat deur die byniere afgeskei word) van hierdie ooie gedurende die dragtigheidsperiode abnormaal hoog is, Hierdie toestand veroorsaak 'n oormatige aansameling van vloeistowwe in die baarmoeder en watersug in die fetus, Laasgenoemde toestand tas die hart van die fetus aan, met 'n gevolglik progressiewe verlaging in die hartspoed totdat dit uiteindelik in die baarmoeder afsterf.

 

 

Daar is verder bevind dat die reproduktiewe verliese as gevolg van lammervrektes by geboorte in 'n mate ooreenstem met die laasgenoemde tipe van aborsie in soverre dat die betrokke ooie ook 'n abnormale hoë kortikosteroïedpeil gedurende die laaste derde van dragtigheid gehad het. Hierdie verliese kan dug in baie gevalle verwant wees aan die aborsieprobleem.

 

Voeding en omgewing

Die inligting wat verkry is met die jongste navorsingsresultate werp meer lig op sommige van die tot dusver onverklaarbare aspekte van die aborsieprobleem. In die lig van die bevinding dat voeding, en waarskynlik ook ander omgewingstoestande, so 'n groot invloed op die voorkoms van aborsies het, is dit voor-die-hand-liggend waarom 'n seleksieprogram teen die defek tot in die huidige stadium nie sonder meer suksesvol was nie: omgewingsinvloede is nie oorerflik nie.

Dit is dus ook klaarblyklik dat seleksie teen die tipe aborsie waar 'n skynbaar normale vars fetus uitgewerp word, waarskynlik min of geen voordele inhou. So 'n praktyk kan selfs nadelig wees aangesien voortreflike genetiese materiaal (ten opsigte van produksie-eienskappe in die algemeen) en jong teeldiere dikwels uit die kudde uitgeskakel sal word. Volgens die resultate is dit verder klaarblyklik dat energiebyvoeding gedurende ongunstige omgewingstoestande baie sal bydra om hierdie spesifieke tipe van aborsie uit te skakel of in 'n groot mate te beperk.

In die geval van edemateuse aborsies (waar die fetus watersug vertoon) is die toestand egter heelwat meer gekompliseerd aangesien daar in die huidige stadium nie 'n praktiese maatreël bestaan om die aktiwiteit van die ooi se byniere te verlaag nie. Die aanduidings dat bynier-aktiwiteit gekoppel is aan haarproduksie-eienskappe en dus tot 'n mate 'n genetiese grondslag het, dui daarop dat hierdie tipe van aborsie in 'n mate oorerflik kan wees. In die lig van hierdie inligting moet daar teen hierdie tipe aborsie geselekteer word, soos wat tans die algemene praktyk vir alle aborsies is. Verjonging van die teelkudde 'n Verdere bestuursmaatreël wat waarskynlik sal bydra tot die bekamping van edemateuse aborsies is die verkorting van die generasie-interval van teelkuddes, dit wil sê deur verjonging van die teelkudde. Daar is bevind dat bynier-aktiwiteit sowel as die voorkoms van aborsies waar bynierfunksie 'n rol speel, met ouderdom toeneem. Deur die teelkudde so jonk as wat prakties moontlik is te hou, sal die ouer diere wat meer geneig is tot hierdie tipe aborsie, dus reeds uit die kudde verwyder wees. In ekstensiewe boerderytoestande waar die identifikasie van die twee tipes aborsie moeilik is, behoort besondere aandag aan die voeding van die dragtige ooi gegee te word. Eers nadat voeding van die ooi bevredigend is, sal 'n seleksieprogram teen die defek geregverdig en aan te beveel wees.

 

 

Die ultrasonies fetale polswaarnemer wat gebruik word o, die fetus se hartspoed mee te bepaal.

Ten slotte kan die belangrikheid van die toepassing van korrekte bestuurspraktyke ten einde die maksimum-aanteelpersentasie te verkry, nie genoeg beklemtoon word nie. Met 'n hoë aanteelpersentasie sal die verliese weens aborsies relatief kleiner wees.

 

VERWYSINGS

VAN DER WESTHUYSEN, J M ROELOFSE, C S 1971. Effect of shelter and different levels of dietary energy and protein on reproductive performance in Angora goats with special reference to the habitual aborter Agroanimalia. 3, 129.

VAN HEERDEN, K M, 1963. Investigations into the cause of abortions in Angora goats in South Africa. Onderstepoort J. vet. Res. 30,23.

VAN RENSBURG, S J, 1970. Reproductive physiology and endocrinology of normal and habitually aborting Angora goats. D.V.Sc. thesis, Univ. Pretoria.

WENTZEL, D, 1973. The habitually aborting Angora doe; Recognition and endocrinology of two distinct types of abortion. Ph.D. (Agric) thesis, Univ. Stellenbosch.

 

Published

Boerderykeur