Last update: April 11, 2012 01:36:18 PM E-mail Print

 

Behuising van Pluimvee

AM Gericke

 

DAAR het 'n algemene verswakking van die pluimveerasse plaasgevind as gevolg van onnatuurlike broei- en voertoestande. Dis derhalwe noodsaaklik om kunsmatige beskutting in die vorm van 'n skerm of huis te verskaf. Veral gedurende ongunstige weer word deur behuising van die energie wat die hoenders uit die voer kry, bespaar, en dit kan maklik vir eierproduksie aangewend word. Henne wat in 'n boom slaap is altyd blootgestel aan die gevaar om aangeval te word deur tampans (hoenderbosluise) wat gewoonlik onder die bas skuil.

 

Tipes Huise

Gedurende die afgelope paar jaar is verskillende tipes huise gebou. Hoenderboere gaan soms van die een uiterste na die ander, en mens kan sê dat die tipes huise werklik 'n evolusieproses deurgemaak het.

Honderde jare gelede is hoenders as wilde voëls beskou, en is geen beskutting verskaf nie. Toe eierproduserende bloedlyne ontwikkel is, was 'n skerm of afdak langs of aan een van die buitegeboue, of selfs miskien aan die woonhuis, waarskynlik die eerste beskutting vir die hoenders.

Na hierdie periode is huise gebou wat soveel hitte moontlik ingehou het. Toe ontstaan die moeilikheid egter om vars lug te verskaf. Hierdie huise was nie alleen onsindelik nie, maar het ook 'n slegte invloed gehad op die gesondheid van die hoenders. Gedurende hierdie tyd was die sterftesyfer by die lêtrop baie hoog, en is die lewenskragtigheid van die mak hoender ongetwyfeld ook baie verminder.

Later is huise van die krapskuur-tipe gebou. Hierdie tipe huis het 'n dak gehad, terwyl die kante toegemaak was met ogiesdraad. Die hedendaagse huise vir somerskuiling is 'n voorbeeld daarvan. Huise van hierdie aard is nie geskik vir die koue wintermaande nie, en hoenderboere moet liewer huise bou wat die heel jaar deur gebruik kan word.

Die huis wat vandag die populêrste is, en miskien nog vir baie jare in die toekoms die verkieslikste sal wees, is die tipe wat voor oop is.

 

Essensiële Faktore

Die belangrikste punte wat met die bou van huise in aanmerking geneem moet word, is kortliks as volg: (1) Vars lug is noodsaaklik; (2) die direkte sonstrale moet in die huis inskyn; (3) die hoenders moet beskerm wees teen trekke, d.i. daar moet genoeg ventilasie wees, dog geen trekke nie; (4) dit moet nie te warm en ook nie te koud wees nie; (5) die boer (die werker) sowel as die hoenders moet gemaklik in die huis kan beweeg; (6) die huis moet goedkoop gebou kan word.

Persone wat pluimvee aanhou as 'n byboerdery, en die duurste huise gaan bou, kan nie verwag om 'n wins te maak nie. In sommige gevalle spandeer hulle groot somme geld, en besef nie dat die hoenders die addisionele koste moet terugbetaal nie. Duur hoenderhuise is 'n las op die nek van die produsent, want gewoonlik moet op die voer bespaar word om die huise te kan betaal, en as 'n hen nie genoeg voer kry nie, kan sy nie 'n groot aantal eiers produseer nie, al is sy ook hoe goed. Dis baie verstandiger om 'n goedkoop huis te bou as om op die voer te bespaar en dan 'n wins te toon, want in werklikheid is dit geen wins nie maar nadelig vir die hoenders.

Boukoste is minder gemaak as al die afdelings onder een dak geplaas word. Die gewone plat dak wat 'n paar duim val na agter het, is miskien die goedkoopste om te bou, en voldoen aan alle vereistes van 'n goeie hoenderhuis.

Vir die dak kan verskillende soorte materiaal gebruik word, soos byvoorbeeld gewone daksink, plank, of fluitjiesriet. In die droë dele van die land waar die winter baie koud en die somer baie warm is, is 'n rietdak besonder nuttig, want die riet is 'n slegte geleier van hitte, en hou die huis dus koel in die somer en warm in die winter.

In sommige dele van die Karoo sal 'n riethuis feitlik net so goed wees as 'n goed-geboude steenhuis. Gewoonlik word die beswaar gemaak dat riet- of grashuise maklik besmet kan raak met rooimyt of tampans. Dit hang egter in groot mate af van die konstruksie van die raamwerk.

Dis raadsaam om die raamwerk te maak van hout wat geverf is met koolteer of karbolineum, of van yster. As die skuilplekke van insekte vernietig word, is hierdie tipe van huis ongetwyfeld die goedkoopste om te bou.

Die vloer kan van vlei, konkreet of selfs van plat klippe gemaak word. In sanderige streke waar vlooie 'n strawwe plaag is, kan hulle bestry word deur 'n harde vloer in te sit en op die manier te verhoed dat hulle in die huis uitbroei. Meeste konkreetvloere is koud, en daar moet 'n dik laag krapgoed op sulke vloere gegooi word. Dit sal ook verhoed dat die mis aan die vloer vaskleef, en gevolglik sal dit baie makliker wees om die vloer skoon te maak.

 

Krapgoed

Dikwels word gevra wat die beste krapgoed is om in 'n huis te gebruik. Strooi, houtskaafsels en veengrond kan miskien as van die beste beskou word. Hierdie soorte materiaal is skoon, want die mis gaan altyd deur na onder. Daar is geen voordeel verbonde aan die gewoonte om saagsels of kalkklipmeel in die krapgoed te gooi het. Hierdie praktyk is nie skoon nie, en persone wat goeie hoenders aanhou, kan nooit verwag dat die hoenders op hul beste lyk nie, veral wanneer kopers die hoenders kom besien.

Sekere algemene beginsels is van toepassing op die konstruksie van alle hoenderhuise, dog plaaslike toestande bepaal tot 'n groot mate watter tipe van huis die beste resultate sal gee. ‘n Riet- of grasdakhuis sal in nat streke nie baie lank hou nie, dog in half-droë streke sal dit vir 'n aanmerklike lang tyd dien.

Waar jonghaantjies in groot kampe loop, kan 'n riethuis as 'n somerskerm gebruik word. Onderstaande is 'n lys van die materiaal wat nodig is vir die bou van 'n riethuis, 8 voet 6 duim lank, 7 voet 8 duim wyd, 6 voet hoog voor en 4 voet hoog agter. Die dak moet van die kombinasietipe wees, met 3 voet van die dak aan die voorkant, en sodat 9 voet skuins afloop aan die agterkant; die nok is dan 8 voet van die grond af.

 

Lys van Materiaal

Middel:           2 pale, 10 voet lank, 2 voet in grond, omtrek 9 duim.

Voor :             3 pale, 8 voet lank, 2 voet in grond, omtrek 9 duim.

Agter :            2 pale, 6 voet lank, 2 voet in grond, omtrek 9 duim.

3 balke, 6 voet lank, omtrek 6 duim.

3 balke, 3t voet lank, omtrek 6 duim.

2 balke, 8 voet lank, omtrek 6 duim.

6 slaapstokke, 8 voet lank.

4 jaarts ogiesdraad, 3 voet wyd, vir voor.

1 deur, 2t voet wyd en 6 voet hoog.

300 voet, 10 duim gegalvaniseerde draad om die riete vas te bind.

14 bondels riet, 8 voet lank,elke bondel met 'n omtrek van 5 voet.

 

Hierdie tipe van huis kan die boer self op sy plaas bou, veral as hy riete het.

 

Published

Boerdery in Suid-Afrika 9