Last update: April 10, 2012 11:24:13 AM E-mail Print

 

Behandeling van Broei-eiers

P. E. F. Jooste

 

AANGESIEN 'n pluimveeboerdery uit verskeie vertakkings bestaan en die sukses of winsgewendheid van die onderneming as geheel afhanklik is van die sukses van al die afsonderlike vertakkings daarvan, moet elke vertakking behoorlik aandag geniet,en 'n paar selfs spesiale aandag ontvang. In hierdie verband dink ons aan die behandeling van broei-eiers wat skynbaar nie altyd spesiale aandag kry nie en tog is dit 'n saak van die allergrootste belang.

Gewoonlik word daar met die uitsoek van teeltome baie noukeurig te werk gegaan. Lewenskragtige hane en henne word gepaar met die doel om: (a) 'n hoë persentasie vrugbare eiers te verkry, en (b) om sterk en gesonde kuikens te teel. Ten spyte hiervan is die uitbroeiresultate egter soms baie teleurstellend. Die oorsaak .kan wees dat die hane of die henne nie die eienskap besit wat hoë uitbroeibaarheid by die eiers verseker nie. Daar is egter ook ander faktore wat onvrugbaarheid meebring, soos byvoorbeeld die volgende, om maar net 'n paar te noem:

  1. Sekere henne wil nie paar nie.

  2. Verstorings onder hane of henne in teeltome as gevolg bv. van vegtery.

  3. Te veel henne by 'n haan.

  4. Hane verkies sommige henne bo ander.

  5. Hane of henne onvrugbaar:

  6. Verkeerde voeding.

  7. Siektes soos verkoues, aarsverswering, ens., onder teelhoenders.

 

Toetsing van Hane en Henne

Deur die gebruik van valneste kan die eiers van elke hen gemerk word en sodoende kan die uitbroeibaarheid van elke hen se eiers ook vasgestel word. Om die invloed van die hane te bepaal moet elke haan in 'n afsonderlike kamp of huis met sy klompie henne gepaar word. Die stelsel vereis meer werk, maar is noodsaaklik om die goeie eienskappe in 'n trop te behou en daarvolgens te teel.

 

Hier is 'n voorbeeld van wat met verskillende parings gebeur het:

Haan no

Hen no

Getal eiers in broeimasjien gesit

Getal eiers onvrugbaar

Dooie kieme

Dood in die dop

Gesonde kuikens

Persentasie uitgebroei

715

3500

4555

3500

3500

4555

233

233

2649

2649

9630

9630

58

8

34

24

11

9

3

1

-

2

11

1

6

2

6

5

-

-

5

3

4

7

-

1

44

2

24

10

-

7

75.8

25

70.5

41.6

-

77.7

 

Die aantal henne waarmee gewerk is, is waarskynlik nie voldoende nie, nogtans toon die syfers aan dat haan No. 3500 met hen no. 9630 en selfs ook met hen No. 233 baie swak resultate gegee het Aangesien al die eiers van hen No. 9630 onvrugbaar was, kan die oorsaak daarvan wees dat die hen nie met No. 3500 wou paar nie, of andersom.

 

Temperature

Voordat 'n bevrugte eier gelê word, het selverdeling reeds plaasgevind, deurdat die eier in die liggaam van die hen vir minstens 8 uur aan 'n temperatuur van ±107° F. onderworpe was. Sodra die temperatuur van die eier egter onder 68° F. daal, hou selverdeling op. Die natuur het die kiem, wat alreeds 'n periode van groei ondergaan het, goed beskerm deur dit met 'n laag dikwit te omring. Die mens moet verder die nodige hand bysit om die natuur aan te help.

Ons land en veral die binneland is aan uiterste temperature onderhewig. Gedurende die nagte in die hartjie van die winter is dit nie iets besonders as die kwik tot onder 38° F. daal nie. As die kiem vir 'n lang periode by daardie temperatuur gehou word, gaan dit dood. As die temperatuur bo 68°-70° F. styg, dan ontwikkel die kiem stadig en word dan baie swak. Sorg dus dat die hittegraad van die kamer, waar eiers opgegaar word, tussen 50°-60° bly.

 

Duur van Opberging

Die uitbroeibaarheid van 'n eier staan in direkte verhouding tot die tydperk wat dit opgegaar word. Die rede wat hiervoor aangegee word, is dat die verdamping van vogtigheid uit die eier, asook uit die binne- en buite-dopvliese, nie alleen die normale inname van suurstof belemmer nie maar ook die ontsnapping van koolsuurgas. (Eersgenoemde gas is lewensbelangrik vir die bestaan en groei van die kiem, terwyl oorbodige koolsuurgas 'n baie nadelige uitwerking op die kiem het.) Eiers moet so vars moontlik in die broeimasjien gesit word; 10 dae word as die maksimum beskou. Die nodigheid van die rusperiode waarvan soms melding gemaak word, kan nie bewys word nie. As eiers rus nodig het, veral broei-eiers wat lang afstande vervoer word, kan hulle liewer die rusperiode in die broeimasjien deurmaak. Let op die volgende resultate, wat in 'n proef verkry is:-

 

Ouderdom van eiers (dae)

Getal eiers

Aantal gekraak

Onvrugbaar

Dooie kieme

Getal kuikens

Persentasie kuikens

30

26

22

18

14

96

96

120

120

96

0

1

1

0

2

50

31

44

36

30

23

31

44

36

30

23

42

58

69

53

24.0

44.2

48.7

57.5

56.4

 

 

Uitsoek van Broei-eiers

Dit is gevind dat abnormale groot eiers swak uitbroei. Eiers wat van 2 tot 2½ onse weeg, is die geskikste vir broeidoeleindes.  Eiers met misvormde of dun doppe moet onder geen omstandighede gebruik word nie, want afgesien van die feit dat hulle sleg uitbroei, word die slegte eienskap om sulke eiers te Iê op die nageslag oorgedra. Sorg ook dat die doppe vry is van krake of windbarsies want eiers met sulke swakhede breek maklik, met die draai daarvan in die broeimasjien, en broei ook nie uit nie.

 

Draai van Eiers

Die draai van eiers gedurende die opbergingsperiode is van groot belang. Die kiem wat op die geel van die eier is, dryf in die wit. Normalerwys kan dit nie in aanraking met die dopvlies kom nie deurdat dit met 'n laag dikwit omring is, maar aangesien. 'n groot gedeelte van die geel van 'n eier uit vette bestaan, is daar 'n gedurige neiging vir die geel om op te styg, en uiteindelik met die dopvlies in aanraking te kom. Namate die verdamping geleidelik vorder, begin die kiem later aan die dopvlies vassit met noodlottige gevolge. As eiers gereeld gedraai word, verander dit die ligging van die geel en daar kom meer van die wit tussen die geel en die dopvlies van die eier.

Die maklikste manier om eiers wat vir broeidoeleindes gehou word, te draai, is om die eiers in 'n skoon eierkis met skoon platstukke en kartonafskortings te pak en die kis daagliks dan te draai deur dit een dag op sy boom te laat staan, die volgende dag op sy sy, en die derde dag op sy ander sy, ens. Dit spreek vanself dat as die kis nie vol eiers is nie, dit verder opgevul moot word met leë kartonafskortings en platstukke.

 

Was van Eiers

Die waas wat om 'n pasgelegde eier is, het 'n beskermende invloed op die inhoud van die eier. Sodra die eier gewas of gevryf word, is die waas vernietig. Volgens proewe met 440 broei-eiers waarvan die helfte gewas is, is gevind dat ongewaste eiers 12½ persent beter uitgebroei het. Indien daar 'n eier in die nes breek en die ander eiers vuil word, sal die vuil eiers swak of glad nie uitbroei nie. Die enigste uitweg is dan om sulke eiers te was, as hulle vir broeidoeleindes gebruik moet word. Vuil eiers kan egter verhoed word deur genoegsame neste te hê - minstens een nes vir elke 5 henne. Sit droë skoon strooi of ander materiaal in die neste, en haal eiers twee- of driemaal per dag uit. Broeishenne moet nie toegelaat word om snags in neste te slaap nie.

Daar was in die afgelope paar jaar 'n ongeëwenaarde vraag na dagoud kuikens, jonghenne en broei-eiers. Verkopers moet dit hul plig ag om slegs die beste aan hulle kliënte te verkoop en kopers moet seker maak dat hulle slegs die beste kry. Telers wat van vangneste gebruik maak en noukeurig let op die kwaliteit en grootte van eiers, lewenskragtigheid en hoë uitbroeibaarheid, ens., is op beter pryse geregtig. 

 

Published

Boerdery in Suid-Afrika 22