Last update: April 12, 2012 08:14:13 AM E-mail Print

 

Drie-hek Aanstoot-kraal vir Skape

PD Rose


 

Bou van die Hekke

FIGUUR 2 in bygaande illustrasies wys hoe om die hekke te maak en te hang. Die regop planke is 3 by 4½ duim en die dwarsplanke 1½ by 2½. Die planke word met tap en gat aanmekaar gevoeg. Die boonste dwarsplank is 42 duim van die vloer af en die onderste een, drie duim. Die regop plank by die middelpaal steek omtrent twaalf duim bokant die dwarsplank uit. Die hek in sy geheel is 6 voet lang, met ‘n hoepelyster stutband, wat bevestig is soos in die skets aangetoon. Net een band word gewys, maar dis wenslik dat daar aan elke kant van die hek een moet wees. Aan die end van iedere hek is 'n bout skuifgrendel. Die prent toon net een aan maar iedere hek moet een hê.

 

Skarniere

Die skarniere waar die hek aan swaai is van hoepelyster of waband. Links boaan Fig. 2 word die besonderhede aangetoon. Die skarnier-ring moet net wyd genoeg wees om styf om die middelpaal te pas en die klep lang genoeg om dit behoorlik teen die regop paal van die hek te kan bevestig. Twee gate vir halfduim boute moet deur iedere klep geboor word. Vir elke hek is twee skarniere nodig, dus ses in geheel.

Die middelpaal is 'n stuk ses duim pyp, van omtrent 7½ voet, sodat dit tenminste 3 voet diep in konkreet kan geplant word. Behalwe die ses skarniere is nog nodig twee hoepelyster bande wat styf om die middelpaal moet pas. Die bande word aan die paal bevestig om die skarniere te dra, soos aangetoon.

 

 

Die Aanstoot-kraal

Fig. 1 wys die aanstoot-kraal. Dis 'n 9 duim baksteen muur, gemessel met 1 sement en 4 sand, binne en buite gepleister. Daar is twee oop plekke, teen waar die skape inkom, en een regoor die dipbak. Sover as die muur loop is daar gaatjies vir die skuifbout, om die hek te sluit.

Die vloer is 'n laag ronde klippe met 'n 1:4 sement-vulsel. Hy moet gelyk wees. Die muur is gewoonlik bo-op die vloer gebou, maar indien verlang kan 'n fondament gemaak word.

Dit word aan die hand gegee om die kraal op die volgende wyse te maak :-

As die hekke gemaak is, maar nog sonder skarniere, laat een van die hekke plat op die grond lê, naasaan die middelpaal, en sit die skarniere los aan. As die paal 3 voet diep geplant word, en as 6 duim ronde klippe vir die vloer gebruik word, dan moet een duim gelaat word tussen die vloer en die onderend van die hek se regop paal dan kan die regte plek vir die onderste band bepaal word.

Die plek vir die boonste band kan ook op die manier bepaal word. Wanneer hierdie plekke gemerk is, kan die onderste band vasgemaak word, maar nie die boonste nie. Die band word met boute en moer vasgeskroef, of anders met 'n bout dwarsdeur band en paal bevestig. Die gate hiervoor moet natuurlik klaar wees eerdat die paal geplant word.

 

Die Paal word Geplant

Plant nou die paal in konkreet, 1 sement, 3 sand, 6 klip. As die paal loodreg staan, en die onderste band net laag genoeg is, kan die vloer ingesit word. Die hekke is 6 voet lank, die muur 9 duim dik, dus is die vloer sowat 15 voet in deursny. Terwyl die vloer gelê word, word die konkreet om die paal hard, en dit.sou goed wees om dit vir 'n week lank die kans te gee. Daarna kan die muur gebou word; een hek kan gehang word sodat die messelaar kan sien hoe om die ronde muur aan te voor. As met die hek gemeet word, dan moet daar 'n duim speling wees vir die pleister.

 

Posisie van die Openings

Die plekke waar die openings in die muur moet gelaat word, hang af van hoe die affêre afgemeet is. Die skets by die artikel van mnr. Rose toon hulle aan ongeveer reghoekig van mekaar, terwyl hulle in Fig. 1 in hierdie uitgawe byna regoor mekaar staan. Laasgenoemde posisie word aanbeveel, waar die aanstootkraal nie deel vorm nie van 'n volledige inrigting met sorteer-, klas-, medisyne-, en dipkrale, soos deur mnr. Rose beskryf. Die eienaar sal self beslis. In die ruimte tussen hek 1 en hek 3 in Fig. 1 is nooit skape nie, en die ingang in die muur is opsy, om die aanstootkraal so ruim moontlik te maak.

Die muur word nou so hoog opgetrek as verlang word, sê 3 vt. 6 dm. of 3 vt. 9 dm. en die gate word met die bou in die muur ingelaat. As die muur klaar is, word dit gepleister en dan word die hekke aangehang.

Laat ons aanneem dat die onderste band reeds om die middelpaal vas is. Indien een van die hekke by die optrek van die muur gebruik was, laat die hek dan voorlopig afhaal. Laat drie skarniere dan langs die paal afgly om op die onderste band te rus, soos aangetoon in Nos. 1, 2 en 3. Nou word die boonste band vasgemaak, en die ander drie skarniere langs die paal afgebring om pp die boonste band te rus. Die eerste hek word nou aan die onderste skarniere bo en onder vasgemaak, die tweede hek aan die middelste skarniere, en die derde hek aan die boonste skarniere, onder en bo.

Dit moet duidelik wees dat die eerste hek se skarniere op die bande rus, die skarniere van die tweede hek rus op die van die eerste, en die skarniere van die derde hek rus op die van die tweede. Dis duidelik dat terwyl al die hekke gelyk moet wees, skarniere 2 en 3 hoër as skarnier 1 aan hul regop pale moet vaskom.

Die muurgate is omtrent halfpad in die muur in, en die hout skuifgrendels word aan die hekke so bevestig dat iedere bout in al die gate pas.

Die dipbak word naby die ronde aanstootkraal gebou, nie meer as vier voet van die opening nie, daar dit een van die oogmerke van hierdie kraal is om die hantering van die skape tot 'n minimum te verminder.

 

Alternatiewe Inrigting

Waar 'n volledige inrigting, soos deur mnr. Rose beskryf, nie nodig is of verlang word nie, word die plan, wat Fig 1 aantoon, aanbeveel. Daar moet 'n kort aanloop wees na die ingang toe.

As hierdie ingang 3½ vt. wyd is, en die aanloop gemaak word soos aangetoon, kan dit 3 vt. wyd wees. In die ingang moet nie te veel skape staan nie, want dan val dit moeilik om hek 3 by die opening verby te stoot. Daar kan ook 'n versamelkraal wees, die grootte en vorm na verlange. Nou werk die aanstootkraal. Die hekke staan soos in Fig. 1. Die vangkraal is vol skape. Hekke 1 en 2 is gesluit. Nog meer skape word deur die ingangsopening in die aanstootkraal ingeja. Sodra as die vangkraal leeg is, word hek 2 omgeswaai tot by waar hek 1 gestaan het, en gesluit. Hek 3 stoot die skape aan na die vangplek toe, en staan dan in posisie 2, waar dit gesluit word. Hek 1 is dan klaar om die volgende lot skape aan te stoot.

Dis wenslik om die aanloop en die aanstootkraal, sowel as rondom die dipbak, met ronde klip in sementvulsel uit te vloer.

Fig. 1 toon aan dat die skape in die aanstootkraal linksom loop. Die skape links in hierdie portret staan in die vangkraal. Die man regs in die portret staan by die ingang van die aanstootkraal. Die portret wys ook die ruimte tussen twee van die hekke, vantevore aangehaal, wat nooit skape bevat nie, en wat ooreenstem met hekke 1 en 3 in Fig. 1.

Hierdie ronde aanstootkraal word nou al vir 'n tyd lank op Grootfontein gebruik, en hulle is daar baie mee tevrede. Die skape word maklik hanteer en met die minste tyd en arbeid. Fig. 1 wys nie die afloop- en afdroogkrale verby die dipbak nie, want hulle vorm geen deel van die aanstootkraal nie. Sulke afloopkrale moet egter gemaak word volgens die skets by die artikel van mnr. Rose.

 

Published

Boerdery in Suid-Afrika 4