Last update: April 12, 2012 09:03:48 AM E-mail Print

 

Bestryding van huisvlieë op Grootfontein

B Smit

 

TWEE Baber-vlieëmaaiervalle is laaste jaar te Grootfontein opgerig en het reeds hul waarde doen blyk deur die Inrigting feitlik te bevry van huisvlieë.

Die valle is in werking sedert die helfte van September 1.1., en baie tonne mis van ons stalle het daarin gelê en broei. Tallose duisende vlieë-maaiers het in die mis uitgebroei, maar is vernietig voordat hulle verpop en in vlieë ontwikkel het, soos die geval was in ons ou mis-putte.

Die huisvlieg was altyd 'n moeilike vraagstuk op Grootfontein.

Toe die oprigting van Baber-valle in oorweging geneem is, was dit twyfelagtig of hulle in ons droë Karoo-klimaat sou beantwoord en of hulle met die groot hoeveelheid koeimis wat van ons stalle kom, genoegsaam hitte sou verskaf om die maaiers uit die mis uit te dryf, aangesien hulle op ander plekke alleen gebruik is om perdemis te doen verrot.

 

Die Val vereis Voortdurende Aandag

Soos enigiets wat daarop aangelê is om 'n plaag te bestry, vereis ook die Baber-maaierval heelwat aandag. Ons is almal geneig om te dink dat die tyd bestee om insekte uit te roei meer of min verlore tyd is, en dat die insekkundige in staat behoort te wees om die menigte insekte met 'n gebaar van die hand te verdryf. Dit is nie moontlik nie. Indien daar nie behoorlik aandag aan die Baber-val bestee word nie, word dit eer 'n gevaar as 'n hulp, en klompe vlieë sal daarin uitbroei net soos in 'n gewone mishoop. Andersyds, as daarna omgesien word, sal dit spoedig die tyd en arbeid daaraan bestee beloon. Die lewe is soveel aangenamer sonder die voortdurende gegons van die vlieg om jou kop, om nie eers van die gevaar van siekte te praat nie, waaraan 'n mens altyd blootstaan waar baie vlieë is.

 

Konstruksie van die Val

Die val bestaan uit 'n vierkante konkreetvloer, wat ingesluit is deur 'n sementgrip of -geut met oorhangende rande, wat uitloop in 'n klein bak in een van die hoeke.

Die grootte van die vloer hang af van die hoeveelheid stalmis wat weggeruim moet word. Die te Grootfontein is elk 14 voet vierkant. In die somer duur dit ongeveer twee maande voordat een vol is. Een voet binnekant die grip is 'n sterk heining, sodat die afgekampte ruimte 12 voet vierkant is. Die omheining is 5 voet hoog en het 'n 3-voet hek op een van die hoeke wat gebruik word om die val leeg te maak. Die omheining is gemaak van, spoorwegstawe waaraan gewone jakkalsproefdraad met No.8 draad vasgeheg is.

Die vloer self is met groot ysterklippe uitgelê met 'n laag konkreet daaroor en 'n bietjie afhellend na die midde. Die grip en die bak is van stene gemaak en met sement gepleister (Figure 1 en 2).

 

 

Dit het nie nodig geblyk om 'n strook sink onder die oorhangende rand van die grip aan te bring nie soos oorspronklik deur Baber aanbeveel. Met 'n oorhangende rand van 1½ duim van sorgvuldig gepleisterde stene het dit nooit gebeur dat maaiers uit die grip gekom het nie.

 

Werking van die Val

Die val werk as volg: Mis word binne die omheining op 'n hoop gegooi soos dit uit die stal kom. Dit broei en die vlieë lê hul eiers daarin. Die eiers ontwikkel in maaiers, wat groei tot hulle bekwaam is om die mis te verlaat en te verpop. Die hitte van die verrottende mis dryf hulle uit, en hulle val op die rand van die sementvloer buite die omheining en vandaar in die grip. Die grip en die bak is steeds halfvol met water en die maaiers versuip gou daarin omdat hulle daar nie kan uit nie. Hulle word dan uit die bak geskep en weer op die mis gegooi.

Die mis van ons stalle bevat gewoonlik 'n taamlike hoeveelheid strooi, en ons vind dit nodig om die mishoop gelyk te maak en vas te stamp in die val elke keer as daar mis bygevoeg word. Dis bevind dat maaiers verpop in openings aan die kante van die mishoop, en dis daarom nodig om een keer op 'n dag die kante skoon te vee met 'n stywe besem. Die rand tussen die omheining en die grip moet ook elke dag gevee word en daar moet nie mis in die grip kom nie.

Dis ook bevind dat 'n dik skuim van mis op die water in die grip gevorm word wat 'n droë en harde kors word waarop maaiers verpop indien dit nie verwyder word nie. Hierdie skuim word daarom een keer per dag verwyder uit die grip. Die kors word in die bak geskraap en saam met die dooi maaiers daaruit geskep en weer op die mishoop gegooi. 'n Lampolieblik met gaatjies in die bodem word vir die doel gebruik.

In ons klimaat blyk dit dikwels nodig om die mis in die val nat te gooi om dit aan die broei te hou. Dit word gedaan deur middel van 'n tuinslang verbonde aan 'n kraan in die nabyheid. Hierdeur word die water in die grip ook op die regte hoogte gehou.

 

 

Doeltreffendheid van die Uitvinding

Wanneer die mis heeltemal verrot is kan dit direk verwyder word na die lande of elders op 'n hoop gegooi word, want daar sal nie meer maaiers in uitbroei nie.

Die Baber-tipe van val skyn besonder geskik vir groot inrigtings soos te Grootfontein. Dis met sukses gebruik deur munisipaliteite en op groot hoewel waar daar voortdurend 'n hoeveelheid mis is wat weggeruim moet word. Dis ook deur privaat persone gebruik wat twee of drie diere aanhou. Op die dorp Middelburg, Kaap, is dit met sukses op 'n klei skaal gebruik.

 

Published

Boerdery in Suid-Afrika 2