Last update: April 12, 2012 08:21:09 AM E-mail Print

 

Klassifiseer van Merino-Kuddeskape

GJ Schuurman

 

LAAT ons eers vir 'n oomblik nagaan watter voorsiening die natuur maak om diere te kleed.

Suid-Afrikaanse inheemse diere, soos verskeie bokrasse, het ‘n baie yl drag kort hare, wat nietemin voldoende beskerming verleen in ons warm klimaat. In kouer klimate, soos die van Rusland of die Poolstreke, vind ons dat inheemse diere daar bedek is met 'n baie lang- swaar wol- of haarkleed. Merinoskape beantwoord die beste onder warm klimaatstoestande met 'n betreklike lae jaarlikse reënval, Wat ons aan merinoskape wil verbeter met die doel om ons sakke te vul, is onnatuurlik en dis waarom die natuur ons gedurig beveg. Die menslike verstand probeer om die wol op die skaap te hou en die natuur streef weer om dit af te kry. Mens kan dus maklik verstaan dat die optree van die natuur strawwer is in 'n droë warm klimaat as in 'n vogtige, koel klimaat.

 

Geskikte Ramme

Daar is 'n gestadige agteruitgang in ons merinoskape, die mate waarvan afhang van die klimaatstoestande. Die enigste manier om dit te bestry is om geskikte ramme te gebruik.

Glad te veel boere besef nog nie hoe belangrik dit is om goeie ramme te gebruik vir die opbou van hul kuddes nie. Die klassifiseer moet natuurlik hand-aan-hand gaan met die gebruik van geskikte ramme, maar goeie rame is noodsaakliker. Die boer wat sukses wil hê in die teelt van skape moet 'n ideaal voor oë hê, met ander woorde, 'n mikpunt. Ideale skape is die wat hulle die beste aanpas by die klimaatstoestande en mark vereistes.

 

Minderwaardige en Ongewenste Skape

In die werklike klassifiseer van skape is daar twee terme wat ons meer behoort te gebruik n.l. minderwaardige en ongewenste skape. Deur die woord minderwaardig word bedoel 'n dier wat nie geskik is om van te teel nie, weens baie in die ooglopende gebreke. 'n Ongewenste skaap is ‘n dier wat die boer uit sy kudde sit as hy te veel skape het. 'n Skaap kan uitgesit word om die volgende redes:

(1) Nie van die regte soort nie, .dit wil sê, nie die tipe van skaap wat die boer van plan is om mee te boer nie of met ander woorde, nie die ideale skaap nie. (2) 'n Te swak soort van die tipe wat hy nodig het.

(3) 'n Skaap wat nie die regte tipe wol produseer nie.

(4) Weens ouderdom.

 

As 'n boer sy regte minderwaardige skape uitgesoek het en aan nog 1,000 ooie oor het, kan hy 100 of meer van hulle uitsit na gelang van die aantal skape wat hy wil aanhou. Hy moet egter in elke geval probeer om die ooie uit te sit wat die verste van sy ideaal af is; hy kon werklik 999 van sy 1,000 ooie uitsit en die een wat oor is behoort dan die een te wees wat die naaste aan sy ideaal is.

 

Eenvormigheid

In die opbou van sy kudde moet die boer streef na eenvormigheid. Met die doel voor oë is dit ongewens dat daar onder sy kudde twee tipes van skape voorkom. Dis beter om swak soort van die regte tipe aan te hou as om goeie skare van die verkeerde soort te hê. Met ander woorde, as 'n boer strewe om 'n gladde lyf skaar te produseer is dit baie beter om 'n minderklas gladdelyf skaap aan te hou as 'n goeie een van die plooi-tipe.

 

Klassifiseer volgens Kondisie

Juiste beoordeling is noodsaaklik in die klassifiseer van droë skape wat in goeie kondisie is, en lammer ooie wat deurgaan in swak kondisie is. Baie boere, en selfs professionele klassifiseerders sal ongeveer 20 persent van die droë skare en van 40 tot 50 persent van die lammerooie uitsit. Die rede hiervoor is duidelik want die eerste lyk baie beter as die laaste en dit vereis 'n bietjie ondervinding om 'n swak skaar uit te soek wat in goeie kondisie is, terwyl aan die anderkant 'n goeie skaap wat in swak kondisie is dikwels oor die hoof gesien word. As daar die minste twyfel bestaan gee dan altyd die voordeel aan die ooi wat 'n lam groot gemaak het en u persentasie ongewenste. skape, uitgesonderd ou ooie, behoort nooit groter, te wees in die aanteelkudde nie as die in die droë kudde. Onthou om die ooi aan te hou wat elke jaar 'n lam het. In baie kuddes is die persentasie wat lam maar baie klein, en dis in groot mate te wyte aan die feit dat elke jaar baie meer lammerooie as droë ooie uitgesit word. Gee meer aandag aan slegte telers en sit hulle uit.

 

Klassifiseer van Kuddeskape

Die klassifiseer van kuddeskape is baie makliker en eenvoudiger as wat meeste boere hulle kan voorstel. Die eerste vereiste is om te weet wat werklik minderwaardige skape is, en elke boer wat begerig is om dit te weet kan dit uitvind deur demonstrasies in skaapklassifiseer op plase by te woon of deur kort kursusse in skape en wol op die verskillende Landbouskole by te woon.

Die volgende stap, naamlik om die oortollige skape uit te sit, is betreklik maklik as u maar net wil onthou om die skape uit te sit wat die verste van u ideaal af is. Strewe na eenvormigheid beide wat betref bou en wol.

 

Klassifiseer van Wol

Meeste boere het 'n goeie idee van wat die bou en konstitusie van 'n merinoskaap behoort te wees. Wol is egter die gedeelte wat hulle dronk slaan in die klassifiseer van skape.

Daar is nie 'n beter manier om mens se kennis uit te brei nie as deur middel van woldemonstrasies; nie net deur sodanige demonstrasies vir 'n dag of 'n uur by te woon nie, maar deur vir tenminste 'n week met die wol te werk. As al die boere maar net wil leer hoe om hul skeersels te klassifiseer en kennis op te doen van wolkwaliteite, goeie en slegte wol, sal hulle almal hul eie skape kan klassifiseer. As al die skaapboere hul skape deur Goewermentsskaap- en wolbeamptes sou wil laat doen, dan sal ons 'n klein leermag van 250 amptenare moet hê. 'n Lae skatting van die aantal aanteelskape (d.i. skape wat geklassifiseer behoort te word) is van 10 tot 12 miljoen en die meeste wat die goewermentskaap- en wolbeamptes in die verlede kon klassifiseer was 800,000 of 8 persent. Gelukkig is daar duisende boere wat al sulke goeie deskundiges op hierdie gebied is dat hulle hul eie klassifiseer werk kan doen. Hierdie boere, saam met baie privaat skaap- en woldeskundiges, klassifiseer nog 'n 30 tot 35 persent.

 

Strewe van Departement

Dis nie die plig van die Goewermentskaap- en wolbeamptes om net skape en wol te klassifiseer nie. Hul werklike strewe is om te sien dat die getal boere wat hul eie skape en wol kan klassifiseer, toeneem. Boere wat nie die dienste van 'n Goewermentsskaap- en wolbeampte vanjaar kan verkry nie, moet dus verstaan dat dit onmoontlik is om elkeen te help wat aansoek doen.

 

Published

Boerdery in Suid-Afrika 3