Last update: September 2, 2011 11:17:15 AM E-mail Print

 

MERINOTELERS SPAN DIE WETENSKAP IN

G Erasmus 

 

ONS MERINOBOERE hou darem van kompetisie en om 'n ding "in style" te doen! Vir hulle behels die wetenskaplike evaluering van hulle diere nie slegs 'n klomp koue syfers nie. Nee, daar word vir silwerram- en goueramtoekennings meegeding en die gedagte is selfs al geopper om Springbokkleure in Merinoteling toe te ken! Omdat die manne ook lief is om hulle diere te vertoon, word daar ook 'n "skou" gehou, maar met die verskil dat die skaal en die laboratorium die finale sê in die beoordeling het. Daar is ook "veld ramklubs" waar ramme na wetenskaplike evaluering opgeveil word.

Silwerram-toekennings word gemaak op grond van 'n ram se bewese prestasie in die ramklubs op die Nasionale Merinokampioenskappe vir gemete produksie of in 'n toets teen 'n kontrolekudde.

Hierdie silwerramme word ingeskryf om aan die finale toets, die amptelike nageslagtoets van die Departement, deel te neem. Hierdie toets het klein begin, maar vanjaar is reeds 70 van die top Merinoramme in die land in nege verskillende stoeterye getoets. Die ramme se nageslag word deeglik geëvalueer en elke ram se teelwaarde word daarvolgens bereken vir beide produksie- en subjektief-beoordeelde eienskappe. Laasgenoemde word volgens 'n liniêre punteskaal deur opgeleide en geoefende beoordelaars bepaal. Teelwaardes word met behulp van die heel nuutste statistiese metodes beraam. Die resultate word deur die Raad van die Merinostoettelersgenootskap en die Adviesraadkomitee vir Prestasietoetsing van Skape en Bokke bestudeer en die beste ramme word dan by die Registrateur van Veeverbetering aanbeveel as Staatsgenomineerde vaars vir K I-gebruik. Hierdie ramme kry ook die gesogte goueramtoekenning. Volgens wet mag slegs semen van hierdie Merinoramme verkoop word. Die gegewens wat omtrent hierdie ramme beskikbaar gestel word, gee aan die voornemende koper 'n betroubare aanduiding van hoe elke ram teel vir omtrent elke denkbare kenmerk.

Die dae van eksklusiwiteit in die Merinostoetbedryf is dus verby, want nou bet enige Merinoteler toegang tot die beste bewese genetiese materiaal in die land. 'n Belangrike bepaling is dat alle ingevoerde ramme verplig word om aan die nageslag-toetsprogram deel te neem.

Een van die "proefwedstryde" wat gehou word om ramme te vind wat vir die nageslagtoetsprogram uitgenooi kan word is in eie reg 'n luisterryke en unieke gebeurtenis. Dit is die "Nasionale Merinokampioenskappe vir gemete produksie" wat elke tweede jaar saam met die Kaapse Skou in Goodwood gehou word. Telers soek hulle beste ooie uit wat dan gesinkroniseer word om op dieselfde tyd te lam. Wanneer die lammers aankom, word hulle 'n standaard rantsoen gevoer en na speen na twee plase in die S W D geneem waar hulle vir 'n jaar lank onder identiese toestande verder grootgemaak word. Die ramlammers word op die een plaas en die ooilammers op die ander plaas aangehou.

Voordat die skape vir die groot geleentheid na Goodwood geneem word, word hulle vir enige moontlike gebreke of prulfoute nagegaan. Teen hierdie tyd is 'n monster van elkeen se vag ook reeds deur die Vagtoetssentrum ontleed en die resultate in die rekenaar ingevoer. Die skape word dan geskeer, die vag word afgerand en in sy afsonderlike komponente ingedeel, die massa van elkeen word noukeurig bepaal en die afgeskeerde liggaamsmassa van elke skaap word geneem. Die verskillende dele van die vag word deur die mees ervare wolwaardeerders, met die gegewens van die Vagtoetssentrum tot hul beskikking, in die ooreenstemmende tipes ingedeel. Met die heersende prys en al die ander gegewens tot sy beskikking, spoeg die rekenaar die verwagte wol- en vleisinkomste van elke skaap uit. Buite die groot saal, wat 'n miernes van bedrywighede is, is beoordelaars besig om die afgeskeerde skape vir bouvorm te punt en na te gaan vir enige moontlike gebreke wat nie in vol-vag sigbaar kon gewees het nie. Daar is verskillende klasse vir ramme en ooie, sterk wol en fyn wol en ook verskeie groep-klasse. Die maatstaf bly egter deurgaans werklike verwagte inkomste. Die prestige toekenning is vir die beste groep van twee ramme en twee ooie, want hier is die Shell Merino Prestasietoekenning en sommer baie prysgeld op die spel. Hierdie unieke "skou" is vanjaar vir die derde keer gehou en het 35 deelnemers getrek. Die volgende een vind in 1990 plaas om saam te val met die Derde Merino Wêreldkongres wat dan in Suid-Afrika gehou sal word.

Die Merinoramklubs is ook 'n vorm van sentrale toetsing maar hier val die klem op prestasies onder natuurlike veldtoestande en om ongepamperlangde ramme aan kopers beskikbaar te stel. Ramme van verskillende telers word ongeveer 'n jaar lank saam onder natuurlike veldtoestande aangehou waarna hulle volledig prestasiegetoets word. Hulle word dan, met volle prestasietoetsdata, op 'n veiling aangebied. Die naam van die teler van 'n ram word nie verstrek nie want die beginsel is dat 'n ram homself moet verkoop.

Die veldramklubs word al hoe meer gewild veral onder kuddeboere wat aangepaste ramme soek. Die veilings gaan gewoonlik gepaard of word voorafgegaan deur 'n inligtingsdag om telers en kuddeboere prestasietoets bewus te maak en hul behoeftes en probleme onderling te bespreek.

Die Nasionale Prestasie- en- Nageslagtoetsskema van die Departement van Landbou en Watervoorsiening speel 'n leidende rol in hierdie poging om die Merinoskaap geneties te verbeter. AIle tegniese aspekte van hierdie verbeteringspogings word op voorskrif en onder toesig van die Skema uitgevoer. Dit is duidelik dat daar reeds ver gevorder is sedert die dae toe selfs hamels getoets is net om die beginsel van gemete prestasies te laat posvat!

 

Published

Karoo Streeknuusbrief 3