Last update: April 2, 2012 01:31:43 PM E-mail Print

 

Optimale benutting van weiveld in die Karoo

 

A J Siepker

Assistent-direkteur (Voorligting)

Grootfontein Navorsingsinstituut

 

 

WEIVELD is saamgestel uit 'n baie groot verskeidenheid plante soos bome, struike, bossies, grasse en opslag. Die plante kan smaaklik, onsmaaklik, onbenutbaar en selfs giftig wees.

Die samestelling en produksie van weiveld word in 'n baie groot mate beïnvloed deur die grondsoort, klimaat en die weidende dier.

Om weiveld optimaal te kan benut, moet:

Om 'n erosiegebied, of 'n yl bedekte- of algeheel ontblote gebied so gou moontlik te herwin, moet:

  1. die gebied afgekamp; en

  2. algeheel aan beweiding onttrek word;

  3. totdat jong plantegroei so gevestig is dat dit nie weggevreet of uitgetrek of vertrap kan word nie; maar

  4. dit moet ten minste vir drie jaar aan beweiding onttrek word sodat die nuttige plante kan hervestig, waarna die opvolgende behandeling bepaal word.

Erosieheinings wat aan die voorgeskrewe minimum spesifikasies voldoen, kan gesubsidieer word indien vooraf aansoek gedoen en goedkeuring verkry word.

 

Spesiale behandeling vir waterbaan- en brakvelde

  1. Om die plantegroei, veral permanente grasse, alle geleentheid te gee om aan te pas en gevestig te raak, moet -

1.1 alle waterbaanveld waar prakties moontlik afsonderlik ingekamp word, en

1.2 slegs gedurende die wintermaande Mei tot Julie oordeelkundig bewei word, maar as die veld grootliks herstel het, kan dit

1.3 by 'n toepaslike wisselweidingsprogram ingeskakel word,en

1.4 indien vooraf aansoek daarom gedoen word, kan subsidie op alle waterbaanheinings verkry word wat aan die voorgeskrewe minimum spesifikasies voldoen.

  1. Die verbetering van brakveld word bevorder as dit

2.1 waar prakties moontlik afsonderlik ingekamp word, en

2.2 gespaar word vanaf Maart tot einde Mei, of

2.3 middel Augustus tot einde Oktober, of

2.4 vir albei tydperke opeenvolgend, of

2.5 om die grootste voordeel te behaal aaneenlopend gespaar word vanaf Maart tot einde Oktober.

  1. Die aanbevole spesiale behandeling vir waterbaanveld en brakveld voorkom dat

3.1 die smaaklikste en dus die waardevolste plante aanhoudend kort gevreet word en mettertyd verdwyn, en

3.2 sodoende die ontstaan van kaalkolle en erosie in die hand werk, wat

3.3 tot gevolg het dat minder vee aangehou moet word.

 

Verdeling van die weiveld

Om elkeen volgens sy behoeftes te behandel en volgens sy potensiaal te benut, word aanbeveel dat:

  1. Veldsoorte met dieselfde potensiaal en smaaklikheid sover prakties moontlik saam ingekamp word;

  2. klein gedeeltes minder smaaklike veld by groter gedeeltes meer smaaklike veld ingekamp word, en nie anders om nie;

  3. sekere gedeeltes soos waterbane en erosiekolle wat geneig is om makliker uit te trap, afsonderlik ingekamp word;

  4. waar kwesbare veld saam met ander veld ingekamp word, die hele kamp bewei word asof dit uit kwesbare veld bestaan. Om die wei- en rusperiodes so oordeelkundig moontlik te laat verloop en om voorsiening vir wissellende boerdery-omstandighede te maak, moet -

  5. daar sover dit ekonomies geregverdig is, soveel kampe as moontlik per trap voorsien word, maar

  6. 'n minimum van vyf kampe per trop van 250 kleinvee-eenhede is nodig.

 

Voorsiening van veesuipings

Om energieverspilling en vertrapping deur rondlopery tot die minimum te beperk, moet:

  1. daar elke 1 500 meter 'n veesuipingspunt voorsien word, en/of

  2. een veesuipingspunt vir elke 100 hektaar.

 

Groepering van die kampe

Om die invloed van die reënval tot die beste voordeel te benut, moet:

  1. kampe wat by 'n groep ingedeel word, verspreid oor die plaas voorkom. Om voedingstowwe uit te skakel moet:

  2. kampe wat by elke groep ingedeel word, verteenwoordigend wees van die verskeidenheid van veldsoorte wat op die plaas voorkom.

Voorbeeld: 'n Groep kampe moet bestaan uit 'n bergkamp, 'n rantekamp, 'n vlaktekamp ensovoorts, as daar sulke veldsoortkampe op die plaas voorkom.

Om die bestuur van die veetroppe te vergemaklik, moet:

  1. die kampgroepe ongeveer dieselfde getal vee kan dra.

Voorbeeld: Groep A: Kampe 1, 4, 7, 10 Grootte - 600 hektaar

Groep B: Kampe 2, 5, 8, 11 Grootte - 590 hektaar ,

Groep C: Kampe 3, 6, 9, 12 Grootte - 610hektaar

waar Kampe 1, 2 en 3 berg-, Kampe 4, 5 en 6 rante- en Kampe 7, 8, 9, 10, 11 en 12 vlakteveld sal wees.

 

Toepassing van wisselweidingsprogramme

Om elke ingekampte veldsoort te kan ontwikkel en optimaal te benut, moet:

  1.  weikampe om die beurt 'n lang rusperiode ontvang om

1.1 maksimum opbrengs weibare materiaal te voorsien;

1.2 geleentheid vir saadskiet en vestiging van kiemplante te bied; en

1.3 voorsiening te maak vir wortelversterking en herstel van plantegroei;

  1. 'n toepaslike stelsel van wisselweiding gevolg word wat grootliks voorkom dat:

2.1 aanhoudende beweiding al die groeistadiums van beweibare plante nadelig tref;

2.2 lentebeweiding veral die vroegspruitende grasse en bossies nadelig tref;

2.3 herfsbeweiding beide gras en veral bossies nadelig tref;

2.4 somerbeweiding alle gevestigde beweibare grasse nadelig tref en in verhouding tot die bossies meer selektief bewei word, en

2.5 winterbeweiding in 'n gemengde gras/bossieveld die bossies hoofsaaklik benadeel word, maar die ontwikkeling van wintergrasse eweneens gestrem word.

  1. Voorbeeld van 'n toepaslike wisselweidingsprogram.

Verduidelikings:

3.1 Bewei = X, Seisoenrus = . . ., Jaarrus =

3.2 L = Lente, S = Somer, H = Herfs, W = Winter

3.3 Lente = Augustus tot Oktober

Somer = November tot Januarie

Herfs = Februarie tot April

Winter = Mei tot Julie

3.4 Na voltooiing van die derde jaar hervat die stelsel weer van vooraf.

3.5 Wanneer veld gerus word, is dit belangrik dat dit algeheel aan enige diere onttrek moet word.

3.6 'n Praktiese wisselweidingsprogram moet vir elke plaas uitgewerk word. Voorligtingsbeamptes kan met voordeel hieroor geraadpleeg word.

 

Handhawing van 'n realistiese langtermynveebelading

'n Realistiese riglyn is -

  1. die drakragsyfer onder die Veeverminderingskema minus 'n derde (omrede 'n derde van die weiveld ook gespaar moet word) maar moet

  2. verminder word sodra die veld onder redelik normale toestande nie in staat is om die vee gedurende die geskeduleerde weidingsperiodes te kan onderhou nie, en moet

  3. 'n lam wat op vier maande gespeen word as 'n volle kleinvee-eenheid gereken te word.

 

Voorsorg teen afwyking van wisselweidingsprogramme

Om verder te verseker dat oordeelkundig uitgewerkte programme ten volle toegepas word, moet -

  1. die hoogste getal afsonderlike troppe vee (wissel in grootte van 250 tot 350 kleinvee) bepaal word wat gedurende enige tyd sal voorkom;

  2. daar sover ekonomies geregverdig soveel kampe as prakties moontlik per trap voorsien word;

  3. daar voorsiening gemaak word vir die aanplant van droogtebestande voergewasse;

  4. daar voorsiening gemaak word vir voerkrale en fasiliteite vir tye van droogte en/of wanneer veld langer gespaar moet word, veral na reën.

 

Herwinning van erg geërodeerde veld

Waar veld al sover verspoel en verwaai is dat afkamping en 'n drie jaar algehele rus nie sal help nie, moet -

  1. erosiebestrydingswerke gebou word, wat dan as 'n vasskopplek vir biologiese herwinning kan dien;

  2. biologiese herwinning versnel word deur die doelbewuste aanplanting van fluitjiesriet.

 

 

Published

Karoo Agric 1 (4)