Last update: April 11, 2012 03:50:39 PM E-mail Print

 

Terrasse en Gronderosie

M. J. v. d. Spuy

 

DIT blyk duidelik uit die talryke ondersoekings wat daar vandag na die oorsake van gronderosie gedoen word, dat dit die dure plig van alle grondeienare is om gebruike soos veldbrand, oorbeweiding, ens., te vermy want dit het die neiging om die natuurlike plantbedekking van die veld, wat die grond teen wegvreting deur vloedwater beskerm en die snelheid van die afloopwater breek, te verminder. Dis alleen deur konsentrasie dat die reënwater in die geleentheid gestel word om 'n andersins ongedeerde oppervlakte weg te vreet en te verspoel. En terwyl dit dus noodsaaklik is om sodanige konsentrasie te verhinder, behoort in ag geneem te word dat oppervlakte-erosie, wat minder sigbaar is en gepaard gaan met die verlies van die so-nodige watervoorraad vir ons plantegroei, 'n baie nadeliger uitwerking het op die drakrag van die plaas, die produktiwiteit van die Ian de rye onder bewerking en die waarde van die plaas in algemeen, as wat die geval is met slooterosie.

 

Waarde van Terrasse

Terwyl dus erken word dat erosie grotendeels deur die snelle beweging van reënwater oor die oppervlakte veroorsaak word, is dit noodsaaklik dat pogings aangewend word om dit te voorkom. Dit kan bes gedoen word deur of metodes toe te pas waardeur die reënwater in die grond sal kan indring of die snelheid van die vloedwater te breek deur dit in die rigting van 'n afvoersloot weg te keer. Die beskerming van ons grond vereis dus 'n intensiewe studie van alle moontlike landboustelsels en metodes waardeur die vernielende krag van die vloedwater tot 'n minimum verminder kan word. Dit kan bes deur middel van terrasse geskied, want hoewel dit 'n outydse gebruik was om terrasse vir die opvang van water te maak, kan hulle ewe goed gebruik word om gronderosie te voorkom.

 

Dwars-ploeë

Landerye wat teen 'n helling lê behoort dwars geploeg te word, dit wil sê die grond moet langs horisontale lyne teen die helling opgebreek word om sodoende die afloopwater so veel moontlik te keer en te bewaar. As gewasse geplant word moet dit langs dieselfde horisontale of kontoerlyne geskied sodat die grond aan die bokant van elke ry 'n trogformasie kry waarin reënwater opgevang en bewaar word totdat dit in die grond wegsak.

 

Mangum-terrasse

Waar die landerye teen 'n steil helling lê, byv., 1 in 'n 100, kan die Mangum-terras voordelig gebruik word. In hierdie geval is die wal wyer aan sy voet as gewoonlik, en staan tot 'n sekere hoogte bokant die terras uit. Soos met dwars ploeë vind hier geen verkwisting van grond plaas nie, terwyl hierdie vorm van terras ook die gebruik van landboumasjinerie vir bewerking en oes toelaat. Die wal self word taamlik wyd en hoog dwars teen die helling gegooi. Terselfdertyd kry dit 'n geringe val, sodat die water wat gekeer word by die wal se punte Iran uitloop.

 

Afmetings van die Terrasse

Die afmetings van die terrasse sal afhang van die geaardheid van die grond, die helling en, wat die reënval betref, die hoeveelheid en tyd van val. Die hoofdoel in hierdie geval is om konsentrasie van die reënwater te verhoed. Ongelukkig het ons in hierdie opsig en vir Suid-Afrikaanse toestande feitlik geen gegewens beskikbaar nie, maar gehoop word dat ons binnekort proewe in hierdie rigting sal kan begin.

 

Suid-Afrikaanse Voorbeeld

Op die plaas van mnr. Ryan, distrik Tarkastad, is daar 'n groot lap grond aan die voet van 'n heuwel wat tevore, weens brak, as nutteloos beskou was. Dit was verder baie kaal as gevolg van oppervlakte-erosie, maar deur middel van klein dwarswal-terrasse is dit verander in 'n vrugbare stuk grond. Die eienaar het hierdie terrasse ontwikkel deur walle dwars teen die helling op te skraap en hulle aan die agterkant op te vul met die orige los grond en ander grond, ens., wat hy van omliggende dele kon aanry. Toe het hy die walle aan die bokant met kaalbladturksvy en grassoorte tussen die rye beplant. Op die manier het hy wat tevore 'n akelige, kaal, verspoelde lap grond was in 'n pragvolle, winsgewende perseel verander.

 

Bank-terrasse

Gelyk- of "bank "-terrasse vind ongelukkig nie byval by die boer nie, omrede dat dit heelwat moeite en werk vereis om die walle in stand en skoon van onkruid te hou, en omdat landbou-werktuie alleen met moeite van een terras na 'n ander verwyder kan word. Tensy hierdie soort terras met spoelgrond, wat deur die vloedwater afgebring word, opgevul word, kan dit nie aanbeveel word nie. Die lede van die Gronderosie komitee vir die streek wat deur die Grootfonteinse Landbouskool bedien word, het die geleentheid gehad om te sien wat deur mnre. Pringle, King en Kew op die gebied van terrasse in die Tarkastadse streek gedoen word. Ons jaarlikse verliese aan kosbare teelaarde, veroorsaak deur erosie, moet enorm wees, oordelende na dergelike verliese in die Verenigde State en in die afwesigheid van juiste gegewens vir Suid-Afrika. Die teelaarde wat ons jaarliks op hierdie manier verloor word geskat op 1,500,000,000 ton, en die hoeveelheid plantvoedsel wat tegelykertyd verlore gaan op een-en-twintig maal soveel as wat deur die verskillende gewasse opgeneem. word. Boere word dus gewaarsku om die oorsake van gronderosie te beveg ten einde 'n toekoms vir hul seuns te verseker.

 

Prosedure

Wanneer 'n reeks terrasse ontwerp word moet veral gesorg word vir geskikte uitlope. Vir hierdie doel is natuurlike kanale die beste. Om slootformasie langs eiendomsgrense te verhoed, moet die beste gebruik van sodanige natuurlike kanale gemaak word. Derhalwe behoort die betrokke eienare saam te span en hul grense op geskikte plekke met terrasse te beskerm. Dikwels loop 'n terras-stelsel op 'n mislukking uit deurdat die boonste terras te groot gemaak word. Tengevolge hiervan word die terras met die eerste donderstorm deurgebreek en die ander terrasse, wat laer af lê, deur die bruisende stroom vernietig. Die wydte en hoogte van die walle, wat die spoelgrond vir die terrasse moet opvang, sal afhang van die helling van die plekke wat moet opgevul word. Dus moet gesorg word dat die walle die regte hoogte het. Ook moet die terrasse vir die eerste jaar goed opgepas word, d. w.s. totdat slibgrond en walle in die gewenste vorm vasgesak het.

 

Foto's.

 

Die terrasse deur mnre. Pringle, King en Kew gemaak, soos aangetoon in bygaande foto's, was toegespoel met slibgrond. Die metodes in hierdie gevalle was kortliks as volg : - Die eerste wal of " bank" van elke terras word voltooi deur al die beskikbare grond op die plek te gebruik waar die terrasse gemaak moet word, en die wal word sterk genoeg gemaak om die krag van die vloedwater te weerstaan. Hoewel die wal nie juis ‘n kontoer hoef te wees nie, d. w.s. sodat die punte op dieselfde hoogte aansluit, is dit egter noodsaaklik dat die top van die wal absoluut gelyk en 'n kontoer moet wees. Die wydte van die terras (die afstand tussen walle) en die hoogte van die wal word bepaal deur die helling van die plek waar die terrasse moet kom. Dis raadsaam om die terraswalle so laag as moontlik te hou, want dit gee noue beddings (sonder verkwisting van grond) wat of toegelaat kan word om met onkruid bedek te word of, as dit skoon gehou word, sal dit verhoed dat vogtigheid onnodig verlore gaan.

Sodra die walle klaar is, sodat die terrasse met slibgrond opgevul kan word, kan die slib-houdende vloedwater ingekeer word; veral moet gesorg word dat die opvulling nie verkeerd gedoen word nie, d.w.s., waar die onderste deel van die plek waar die terrasse moet kom, ongelyk is. Die vloedwater mag 'n baie snel loop hê, wat ten gevolge sal hê dat baie min slibgrond sal afsak voordat die water die onderpunt van die terrasterrein bereik. Derhalwe behoort die snelheid van die stroom soveel as moontlik gebreek te word sodat die slibgrond, wat deur die water afgebring word, so gou moontlik kan afsak.

 

Dwarswalle

Dit kan gedoen word deur dwarswalle te gooi op die plek wat moet toespoel. Dit sal die loop van die water strem, soos aangetoon in die skets op bladsy 16.

 

 

Die afstand tussen hierdie dwarswalle sal verskil met die aard van die helling en die plek wat opgevul moet word. Dit mag nodig wees om hulle enige wydte tussen 5 en 25 tree vanmekaar te maak.

Op die punt van elke terras moet 'n geskikte uitloop gemaak word, sodat die vloedwater, nadat die slib afgesak het, kan wegloop. Om erosie te voorkom moet gesorg word dat daar geen konsentrasie van die vloedwater plaasvind nie. Dit behoort deur middel van kontoerwalle op die veld langsaan uitgesprei te word.

Tot nog toe het ons Suid-Afrikaanse boere nie veel aandag aan terrasse geskenk nie, hoewel in ander lande, sowel in die Oue as in die Nuwe Wêreld baie bebouing op terrasse geskied. Die gevalle wat in hierdie artikel aangehaal is. sal egter dien as bewys dat terrasse in Suid-Afrika ook nog ‘n groot rol in landbou kan speel, d.w.s. as ons boere maar net daarvan gebruik wil maak.

 

Published

Boerdery in Suid-Afrika 7