Last update: April 11, 2012 08:53:55 AM E-mail Print

 

Die verbetering van vrugbaarheid by Merino-kudde

DJ Engela & HC Bonsma

 

TEVORE is reeds gewys op die lae vrugbaarheid in baie merino-kuddes, die rol wat die jong Merino-ooie speel in die swak lammeroeste wat in groot dele van ons land verkry word, en dat dit menigmaal te wyte is aan swak bestuur.

Die beste bestuur en behandeling in die wêreld sal alleen egter nie daarin slaag om oorerflike onvrugbaarheid of lae vrugbaarheid te verbeter nie. Al wat goeie behandeling en bestuur kan bewerkstellig, is om die dier in staat te stel om voort te bring wat oorgeërf is. Omdat vrugbaarheid 'n genetiese grondslag het, is dit dus absoluut noodsaaklik dat dit by die seleksie en keuring van enige dier of kudde nooit uit die oog verloor moet word nie.

Ongelukkig is dit oor die algemeen baie moeilik om vroeg in die leeftyd van 'n merino kudde-ooi vas te stel of sy aan oorerflike onvrugbaarheid of aan oorerflike lae vrugbaarheid ly, omdat dit baie moeilik is om sulke ooie onder veldtoestande noukeurig genoeg waar te neem om definitief vas te stel of hulle, byvoorbeeld, ram gevat het of nie, 'n ongeluk gehad het of dooilam afgegooi het, ens.

As gevolg van genoemde moeilikhede word oor die algemeen nie jaarliks deeglik genoeg nagegaan watter ooie nie gelam het nie. Selfs waar dit in enkele gevalle opgemerk is dat 'n ooi al twee of meer opeenvolgende jare oorgeslaan het om te lam, word dit nog baie getwyfel of die ooi uitgesit moet word of nie. Veral wanneer dit 'n mooi ooi is, wat dan ook in die meerderheid van gevalle die geval is omdat sy nie 'n lam moes groot maak nie. Die neiging is dus om haar " maar nog 'n kans te gee ", en tensy een of ander metode van merk in sulke gevalle gebruik word, kry die ooi somar baie " kanse ".

Die verwydering van die swak teler uit die kudde is van die grootste ekonomiese belang, want nie alleen is daar die direkte jaarlikse verlies aan lammers nie, maar die ooilam van ooie wat baie " kanse " gekry het, kan in baie gevalle die moer se swak hoedanighede oorgeërf het met die gevolg dat die hele kudde se vrugbaarheid stadigaan verlaag word.

 

Spesiale Oormerke vir Swak Telers

Om die swak teler uit te skakel, moet dit die algemene gebruik wees om jaarliks alle ooie, wat oorslaan om te lam of wat hul lammers nie groot maak nie, een of ander spesiale merk te gee, waarvan vasgestel kan word wanneer 'n ooi minder as twee lammers groot gemaak het of minder as tweemaal gelam het in drie agtereenvolgende jare. 'n Goeie metode is om 'n kodemerk te gebruik wat aandui die jaar wat die ooi oorgeslaan het of haar lam nie groot gemaak het nie. 'n Kode kan die beste deur elke boer uitgewerk word, met inagneming van sy gewone eienaarsmerk.

'n Voorbeeld van 'n kode is as volg:-

(a) Gewone eienaarsmerk

 

(b) Metode van oormerk vir jare wat ooi oorgeslaan het om te lam of wat sy haar lam nie groot gemaak het nie.

 

Elke merk gee die laaste syfer aan van die jaar waarin die ooi oorgeslaan het of haar lam nie groot gemaak het nie. 'n Ooi wat in 1936, 1938 en 1939 of in 1946, 1948 en 1949 nie gelam het nie, sal dan die volgende oormerke dra:-

 

'n Ooi wat in 1938, 1940 en 1941; of in 1948,1950 en 1951 nie gelam het nie, sal as volg gemerk wees:-

 

Deur in elke geval eie diskresie te gebruik, kan dit dan besluit word of die ooi uitgesit moet word of nie.

Ten slotte moet daarop gewys word dat die beste lammeroeste alleen verkry kan word wanneer beide ooie en ramme vrugbaar is, en die toestande waaronder hulle gehou word, voldoen aan die voedingsvereistes vir produksie en reproduksie, die bestuur goed is en die diere gesond en vry is van alle inwendige en uitwendige parasiete.

 

Published

Boerdery in Suid-Afrika 14